Tuesday, May 25, 2021

नपुंसकलिङ्ग-शब्दा: ।

 

०७ (नपुंसकलिंग वस्तु परिचय )


अद्यतन बिन्दु: - वस्तूनां नामानि ।




वयं काम् अपि भाषां वदामः । तस्या: भाषाया: सम्भाषणे सर्वाधिक आवश्यकता वर्तते शब्दानाम् ।

अतः वयं अधिकाधिक शब्दानां सङ्ग्रहणं कुर्मः ।


भवन्तः अपि शब्दानां नामानि विलिख्य प्रेषयन्तु ।🙏🙏



नपुंसकलिङ्ग-शब्दा: ।


1.    👓 उपनेत्रम्       

2.     🌹 पुष्पम्                 

3.     👀 नेत्रम्                 

4.     🎩 शिरस्त्रम्             

5.   👞 पादत्राणम्             

6.      🍎 फलम्               

7.    🏀 कन्दुकम्             

8.      💒 गृहम्               

9.      💵 धनम्             

10.    🚌 यानम्

०३ (एष: एषा एतत् )

 


०३ (एष: एषा एतत् )


स्त्रीलिङ्ग में समीप के लिए ( एषा )



एषा बालिका - यह बालिका है ।

एषा स्थालिका - यह थाली है ।

एषा दूरवाणी - यह फोन है ।



पुल्लिङ्ग में पास की वस्तुओं के लिए ।

 समीपस्य कृते ।


• एष: - यह  ( पुल्लिङ्ग के लिए ) ।

1.   एषः गज: 🐘.👇........    🐘 गज:।

2.   एषः उष्ट्र:  🐫                  🐫  उष्ट्र: ।

3.   एषः मत्स्य: 🐟               🐟  मत्स्य: ।

4.  एषः कुक्कुर: 🐕              🐕  कुक्कर: ।

5.   एषः कच्छपः 🐢              🐢  कच्छप: ।

6.   एषः सूर्य:    🌞               🌞   सूर्य: ।

7.    एषः मेघः    ⛅                🌨️   मेघ: ।

8.    एषः मयूरः   🦚                 🦚  मयूर: ।

9.     एषः शुकः   🐦                🦜  शुक: ।

10.    एषः वृक्षः 🌴                  🌴   वृक्षः ।



एषः वृक्षः  - यह पेड़ है ।

एषः बालक: - यह बालक है ।

एषः विद्यालय: - यह विद्यालय है ।



नपुंसकलिङ्ग में  ( एतत् )



एतत् फलम् - यह फल है ।

एतत् कन्दुकम् - यह गेंद है ।

एतत् मित्रम् - यह मित्र है ।

०२ (सः सा तत् )

 

०२ (सः सा तत् )


पुल्लिङ्ग में दूर की वस्तुओं के लिए ।




• स: - वह  ( पुल्लिङ्ग के लिए ) ।

1.    गज: 🐘👉.........    🐘 सः गज:।

2.    उष्ट्र:  🐫             🐫  सः उष्ट्र: ।

3.   मत्स्य: 🐟               🐟 सः मत्स्य: ।

4.  कुक्कुर: 🐕              🐕 सः कुक्कर: ।

5.   कच्छपः 🐢            🐢 सः कच्छप: ।

6.    सूर्य:    🌞              🌞   सः सूर्य: ।

7.    मेघः    ⛅                🌨️  सः मेघ: ।

8.    मयूरः   🦚              🦚  सः मयूर: ।

9.     शुकः   🐦                🦜 सः शुक: ।

10.    वृक्षः 🌴                  🌴  सः वृक्षः ।



सः वृक्षः  - वह पेड़ है ।

सः बालक: - वह बालक है ।

सः विद्यालय: - वह विद्यालय है ।



स्त्रीलिङ्ग में दूर की वस्तुओं के लिए ।

( सा ) का प्रयोग करेंगें ।


सा इत्युक्ते वह । ( स्त्रीलिङ्गम् )


🍬 मिष्टगुलिका  🍬सा मिष्टगुलिका।

🚲द्विचक्रिका    🚲 सा द्विचक्रिका ।

🛶 नौका          🛶सा नौका ।

📀 सान्द्रमुद्रिका ।  📀साV सान्द्रमुद्रिका ।

🔫भुसुण्डिका ।      🔫सा भुसुण्डिका ।

⏰ घटी        ⏰सा घटी ।

📲दूरवाणी    📲सा दूरवाणी ।

✂️कर्तरी।      ✂️ सा कर्तरी ।

🖊️लेखनी।       🖊️ सा लेखनी ।

🧹सम्मार्जनी ।  🧹 सा सम्मार्जनी ।



सा महिला ।

वह महिला है ।


सा द्विचक्रिका ।

वह साईकल है ।




नपुंसकलिङ्ग में दूर की वस्तुओं के लिए ।

" तत् " शब्द का प्रयोग करेंगे ।


" तत् " इत्युक्ते वह ( नपुंसकलिङ्गम् ) ।


1. 👓 उपनेत्रम्           👓 तत् उपनेत्रम् ।

2.  🌹 पुष्पम्               🌹 तत् पुष्पम् ।

3.   👀 नेत्रम्                 👀 तत् नेत्रम् ।

4.   🎩 शिरस्त्रम्            🎩 तत् शिरस्त्रम् ।

5.   👞 पादत्राणम्          👞तत् पादत्राणम् ।

6.    🍎 फलम्               🍎 तत् फलम् ।

7.    🏀 कन्दुकम्            🏀 तत् कन्दुकम् ।

8.    💒 गृहम्                 💒 तत् गृहम् ।

9.    💵 धनम्                 💵 तत् धनम्

10. 🚌 यानम्                 🚌 तत् यानम् ।



तत् मन्दिरम् ।

वह मन्दिर है ।



तत् चित्रम् ।

वह चित्र है ।


तत् सोपानम् ।

वह सीढ़ी है ।

०१ (मम परिचय) परिचय:

 

०१ (मम परिचय)
परिचय: 


मम नाम नरेन्द्र: । (मेरा नाम नरेन्द्र है । ) 


भवतः नाम किम् ? (आपका नाम क्या है ? For male) 


भवत्याः नाम किम् ? (आपका नाम क्या है ? For female)



1. मम नाम नरेन्द्र: । 


2. मम नाम शशिकान्त: । 


3. मम नाम राम: । 


4. मम नाम मोहन: । 


5.  मम नाम कृष्ण: । 



       भवतः नाम किम् ? 



1. भवतः नाम उदय: । 


2. भवतः नाम मनीष: । 


3. भवतः नाम अभिषेक: । 


4. भवतः नाम सचिन: । 


5. भवतः नाम सञ्जीव: । 

   

भवत्या: नाम किम् ? 



1. भवत्या: नाम गीता । 


2. भवत्या: नाम सीता । 


3. भवत्या: नाम राधा । 


4.  भवत्या: नाम कविता । 


5. भवत्या: नाम दीपिका ।


संस्कृत में तीन ( 3 ) लिङ्ग होते है ।

1. पुल्लिङ्गम्  ( पुरुष संज्ञा के लिए ) ।

2.  स्त्रीलिङ्गम् ( स्त्री संज्ञा के लिए ) ।

3.  नपुंसकलिङ्गम् ( नपुंसक संज्ञा के लिए ) ।

पुल्लिङ्गानां वस्तूनां नामानि

 

पुल्लिङ्गानां वस्तूनां नामानि  




🎒  स्यूतः ।

🌳   वृक्षः ।

🌞   सूर्य:।

🌦️   मेघ: ।

🍫   चाकलेह: ।

🥄   चमस: ।

🥃    चषक: ।

🏆   पुरस्कार: ।

🎧   कर्णेन्द्रिय: ।

🚦    मार्गसङ्केत: ।

📷     चित्रग्राहक: ।

☎️     दूरभाष: ।

🔋   विद्युत्कोष: ।

💡    गोलदीप: ।

🔦     करदीप: ।

🪔     दीप: ।

🔨    करमुद्गः ।

💣    विस्फोटक: ।

🪑   आसन्द: ।

🎁    उपहार: ।

🎈    वायुकोष: ।

📅    कालन्तर: ।

🗑️   अवकरकण्डोल: ।

🔒   ताल: ।

🔱    त्रिशूल: ।

🇮🇳    त्रिवर्णिक: ।


👶  शिशु: ।

🧍‍♂️  बालक: ।

👱‍♂️   युवकः ।

🧔   वयस्क: ।

👴  वृद्ध: ।

💪   हस्त: ।

🦵  पाद: ।

👂   कर्ण: ।

👄   ओष्ठ: ।

🦷   दन्त: ।

🧠   मस्तिष्क: ।

👍   अङ्गुष्ठ: ।

👨‍🍳   पाचक: ।

👨‍⚕️   चिकित्सक: ।

👨‍🎤    गायकः ।

👨‍🏫    शिक्षकः ।

👨‍🔧    यान्त्रिक: ।

👨‍✈️    वैमानिक: ।

👨‍🔬    वैज्ञानिक: ।

🦸‍♂️   नायकः ।

🧙‍♂️    सेवक: ।

🕺   नर्तक: ।

🏃‍♂️   धावक: ।


🧤   हस्तकोष: ।

🧦   पादकोष: ।

👑   मुकुट: ।


🐕   कुक्कुरः ।

🐪   उष्ट्र: ।

🐘   गजः ।

🐎   अश्व: ।

🐖   शूकर: ।

🐇   शशक: ।

🐁   मूषक: ।

🐈  मार्जार: / बिड़ाल: ।

🦓   चित्रराशभ: ।

🦒   चित्रोष्ट्र: ।

🐆   चित्रक: ।

🐅   सिंहः ।

🐒   वानर: ।

🐼   भल्लूक: ।

🐢   कच्छप: ।

🐸   मण्डूक: ।

🐍    सर्पः ।

🦂   वृश्चिकः ।

🦉   उल्लूक: ।

🦋   चित्रपतङ्ग: ।

🦟   मशक: ।

🐟   मत्स्य: ।

🐊   मकरः ।

🐙   अष्टभुज: ।

🐓   कुक्कुट: ।

🦚   मयूर: ।

🦜   शुक: ।


🐚   शङ्ख: ।

🪐   ग्रह: ।

🌪️   चक्रवात: ।

आकारान्त-स्त्रीलिङ्गशब्दा:

 

आकारान्त-स्त्रीलिङ्गशब्दा: 




🚲 द्विचक्रिका -  ।

💿 सान्द्रमुद्रिका ।

🕯️ सिक्थवर्तिका ।

⛓️ श्रृङ्खला।

🧰 पेटिका ।

🔫 भुसुण्डिका ।

🔪 छुरिका ।

📒 सञ्चिका ।

📙 टिप्पणीपुस्तिका ।

🔑 कुञ्चिका ।

📏 मापिका ।

🔔 घण्टिका ।

🧱 इष्टिका ।

🚬 धूम्रदण्डिका

 📿 माला ।

👃 नासिका ।

👅 जिह्वा ।

👋 चपेटिका ।

🛶 नौका ।

🗽 प्रतिमा ।


🧍‍♀️बालिका ।

👩‍⚕️चिकित्सिका ।

👩‍🍳 पाचिका ।

👩‍🏫 शिक्षिका ।

👩‍🎤 गायिका ।

👩‍🔬 वैज्ञानिका ।

👩‍💼 निर्देशिका ।

👩‍🎨 लेखिका ।

🦸‍♀️ नायिका ।

🧙‍♀️ सेविका ।

👩‍⚕️ उपचारिका ।

💃 नृत्याङ्गना ।


🧶 उर्णिका ।

🥻 शाटिका ।

👡 पादरक्षा ।


🐦 चटका ।

🦇 जतुका ।

🦗 मक्षिका ।

🐝 मधुमक्षिका ।

🐜 पिपीलिका ।

🕷️ लूता ।

🦎 गृहगोधिका ।

🐐 अजा ।

🐀 मूषिका ।

🌿 लता ।


🥦 गोजिह्वा ।

🍓 लीचिका

🌶️ मरीचिका ।

🍔 शाकरोटिका ।

🍞 शुष्करोटिका ।

🍬 मिष्टगुलिका ।

ईकारान्त-स्त्रीलिङ्गशब्दा: ।

 

ईकारान्त-स्त्रीलिङ्गशब्दा: । 

🖊️ लेखनी ।
✏️ अङ्कनी ।
✂️ कर्तरी ।
🖍️ वर्णलेखनी ।
📓 दैनन्दिनी ।
🧹 सम्मार्जनी ।
🧴कूपी ।
💉 औषध्-सूची ।
🔭 दूरदर्शी ।
💊 औषधी ।
🦯 ताड़नी ।
⏰ घटी ।
📱 दूरवाणी ।
⌚ हस्तघटी ।
🏑 यष्टी ।
🎧 कर्णतन्त्री ।
💄 ओष्ठरञ्जनी ।
👁️ कनीनिका ।

🤱 जननी ।
💃 नर्तकी ।
👩‍🎤 कवयित्री ।
👸 युवती ।
🦸‍♀️ अभिनेत्री ।
🧛‍♀️पिशाचिनी /डाकिनी /शाकिनी ।
🧜‍♀️ जलपरी ।
🧖‍♀️ परी ।
🏇 अश्ववाहिनी ।
💅 नखरञ्जनी ।
☝️ अङ्गुली ।


🐈 मार्जारी ।
🦮 कुक्कुरी ।
🐃 महिषी ।
🐘 हस्ती ।
💐 पुष्पाधानी ।
🌏 पृथ्वी ।
🌼 सूर्यमुखी ।
🌊  नदी ।
🥜 मण्डपी ।
🧗‍♀️ पर्वतारोहिणी ।
🚉 लौहपथगामिनी ।
🔌 तन्त्री ।
🩸 मशी ।

योजिनी ।
मार्जनी ।
शोधिनी ।
चालिनी ।

राजधानी ।
आकाशवाणी ।
संस्कृतभारती ।
काशी ।
दिनचरी ।


ईली । (छोटी तलवार)
पुनः पूरणी ।
औषध्-कूपी ।
शीतपेयजलकूपी ।
वेणी ।
द्रोणी ।
भगिनी ।
दर्वी ।
रन्ध्रदर्वी ।

Sanskrit Names of Medicinal Plants (herbs)

      Sanskrit Names of  Medicinal Plants (herbs) English Name         Sanskrit Name 1. Aconite     Vatsanaabha 2. Adlay / Jobs tears       ...