Words which frequently used in day to day life)

 #vocabulary

दैनिक उपयोग में लिए जाने वाले अव्यय शब्द

(Words which frequently used in day to day life )

Sanskrit    Hindi              English

                    

१ च                और                  And

२ अपि             भी                   Also

३ वा           या (प्रश्नवाचक)          Or

४ किम्             क्या                What

५ प्रत्युत            बल्कि           Rather 

६ यतः              चूँकि              Since

७ यत्                कि                That

८ यदि              अगर                  If

९ तथापि          फिर भी            Still

१० हि             क्योंकि        Because

११ विना          बिना            Without

१२ इतः           यहाँ से          From Here

१३ ततः           वहाँ से          From There

१४ कुतः         कहाँ से             From Where

१५ कुतश्चित्   कहीं से       From Somewhere

१६ यतः          जहाँ से          From There (q)

१७ इतस्ततः     इधर-उधर       Here-There

१८ सर्वतः       सब ओर से      From All Sides

१९ उभयतः  दोनों ओर से    From Both Sides

२० अधः            नीचे             Below

२१ अग्रे             आगे              Ahead

२२ अन्त:           भीतर             Within

२३ अधुना          अब                 Now

२४ तदा / तदानीम्    तब             Then

१५ आम्               हाँ                 Yes 

           दिनचर्या 

१. अहं प्रातः चतुर्वादने जागर्मि।

      मैं सुबह चार बजे जागता हूँ।

      I wake up at 4 am

२. ततः ईश्वरस्मरणं करोमि 

      तब ईश्वर का स्मरण करता हूँ।

      Then I Pray to god.

३. ततः शय्यायाः उत्तिष्ठामि।

      तब शय्या से उठता हूँ।

      Then I leave bed.

४. उत्त्थाय गुरुजनान् प्रणमामि। 

      उठकर बड़ों को प्रणाम करता हूँ।  After wake up I bow to elders

५. ततःप्रकोष्ठं सम्मार्जयामि।  

       तब कमरा साफ करता हूँ।

      Then I clean the room.

६. तत्पश्चात् शौचालयं गच्छाम।

       उसके बाद शौचालय जाता हूँ। 

  After that I go to Washroom.

७. ततः हस्तौ पादौ प्रक्षालयामि।  

       तब हाथ और पैर धोता हूँ।

     Then I wash my hands and feet.

८. अनन्तरं मुखं प्रक्षालयामि।  

       बाद में मुँह धोता हूँ ।

       After, I wash my face.

९. ततः दन्तधावनं करोमि।  

       तब दातुन करता  हूँ।

       Then I brush my teeth

१०. तदनन्तरं स्नानं करोमि।

       उसके बाद स्नान करता हूँ।

      After, I take a bath.

११. ततः वस्त्रं धारयामि। 

       तब कपडे पहनता हूँ। 

       Then I put clothes.

१२. पश्चात् आद्रँ वस्त्रं प्रक्षालयामि। 

       फिर गीले कपडे धोता हूँ।

       Then I wash my clothes.

१३. तदनन्तरं वस्त्रं प्रसारयामि।

       उसके बाद कपडे फैलता हूँ।

      After that, i spread them to dry.

१४. ततः सन्ध्यावन्दनं करोमि। 

       तब सन्ध्यावन्दनं करता हूँ।

      Then I do sandhyvandan.

१५. ततः गीतापाठं करोमि। 

       तब गीता का पाठ करता हूँ।

       Then I read "The Geeta"

१६. ततः जलपानं करोमि। 

       तब जलपान करता हूँ।

       Then, I Drink Water.

१७. अनन्तरं भोजनं करोमि।

       उसके बाद भोजन करता हूँ।

       After, I eat food.

१८. ततः पठितुं विध्यालयं गच्छामि।

       तब पढ़ने विध्यालय जाता हूँ।

      After, I go to school.

१९. ततः सायं गृहम् आगच्छामि।

       तब शाम को घर आता हूँ।

       Then, I come home at evening.

२०. गृहम् आगत्य किञ्चित् खादामि। 

       घर आकर कुछ खाता हूँ।

      After coming home, I eat something.

२१. अनन्तरं क्रीडितुं गच्छामि।

       बाद में खेलने जाता हूँ।

       Then I go for playing.

२२. ततः आगत्य दीपं ज्वालयामि। 

       वहाँ से आकर दीपक जलाता हूँ।

    After coming, I light a lamp.

२३. अनन्तरं किञ्चित् पठामि।

       बाद में कुछ पढंता हूँ।

      After, I read something.

२४. पश्र्चात् भोजनं करोमि।

       फिर भोजन करता हूँ।

       Then I eat dinner.

२५. ततः इश्वरं स्मृत्वा शयनं करोमि।

       तब इश्वरं का स्मरण कर सोता हूँ।

 Then I pray to god and sleep.

२६. प्रायः दशवादने शयनं करोमि। 

       लगभग दस बजे सोता हूँ।

       I sleep around 10pm.

२७. शयनसमये दीपं निर्वापयामि।

       सोते समय दीपक बुझाता हुँ।

       I shut the lamp at bedtime.

       

Sanskrit - Conversational Sanskrit -2

 

          Sanskrit - Conversational Sanskrit -2

           सरल-वाक्यानि Simple: sentences.

            तथैव अस्तु।                  Let it be so/so be it.

           जानामि भोः ।                 I know it.

           आम्, तत् सत्यम् ।           Yes, that's right.

           समीचीना सूचना।             A good suggestion indeed,

           किञ्चित् एव ।                  A little,

          किमर्थं तद् न भवति ?       Why can't that be/done ?

          भवतु नाम।                       Leave it at that.

           ओहो ! तथा वा ?              Oh ! Is that so ?

          एवमपि अस्ति वा ?            Is it like this ?

          अथ किम् ?                       Then ?

          नैव किल ?                         No.

          भवतु ।                              Yes,

          आगच्छन्तु                         Come in.

          उपविशन्तु                        Please sit down.

          सर्वथा मास्तु।                    Definitely no.

          अस्तु वा ?                        Can that be so ?         

          किमर्थ भोः?                      Why ?

          प्राप्तं किल?                       You have got it, haven't you ?

           सामान्य-वाक्यानि Ordinary sentences

      प्रयत्नं करोमि ।                     I'll try.

      न शक्यते भोः ।                     No I can't,

      तथा न वदतु।                        Don't say that,

      तत्र कोऽपि सन्देहः नास्ति ।     There is no doubt about it.

      तद् अहं न ज्ञातवान् ।              I didn't know that.

      कदा ददाति ?                         When are you going to give ?

      अहं कथं वदामि 'कदा इति' ?   How can I say when ?

       तथा भवति वा ?                      Can that be so ?

      भवतः समयावकाशः अस्ति वा ?  Are you free ?

       अद्य भवतः कार्यक्रमः कः ?  What are your programmes for today ?

       अरे ! पादस्य/हस्तस्य किं अभवत् ?  Oh ! What happened to your 

                                                            legs/arms ?

        बहुदिनेभ्यः ते परिचिताः।                I have known him for long.

       तस्य कियद् घैर्यं/धाष्टर्थम् ?             How dare he is ?

       भवान् न उक्तवान् एव।                   You haven't told me.

       अहं किं करोमि ?                          What can I do ?

       अहं न जानामि ।                           I don't know,

       यथा भवान् इच्छति तथा।              As you wish/say.

       भवतु, चिन्तां न करोतु।                Yes, don't bother,

       तेन किमपि न सिध्यति ।            There is no use/nothing happens 

                                                      on account of that,

        सा सर्वथा अप्रयोजका ।              He is good for nothing.

        पुनरपि एकवारं प्रयत्नं कुर्मः ।          Let us try once more,

        मौनमेव उचितम्।                       Better be quiet.

       तत्र अहं किमपि न वदामि ।       I do not want to say anything

                                                    in this regard, No comments, please.

                                                    I must think before I say anything.

       तर्हि समीचीनम् ।                    O.K. if that is so.

       एवं चेत् कथम् ?                      How to get on if it is so ?

       मां किञ्चित् स्मारयतु ।             Please remind me. 

       तं अहं सम्यक् जानामि ।          I know him well.

      तदानीमेव उक्तवान् किल ?    Haven't I told you already ?

       कदा उक्तवान् भोः ?             When did you say so ?

       यत्किमपि भवतु ।                 Happen what may.

       सः बहु समीचीनः।                 He is a good fellow.

       सः बहु रूक्षः ।                      He is very rough.

       तद्विषये चिन्ता मास्तु ।           Don't worry about that.

       तथैव इति न नियमः।              It is not like that,

       कर्तुं शक्यम् , किंचित् समय: अपेक्ष्यते ।  

                                                   I/We can do it, but require time,      

       एतावत् अपि कृतवान् !            At least he has done this much !

       द्रष्टुं एव न शक्यते ।                  Can't see it,

       तत्रैव कुत्रापि स्यात् ।                 It may be somewhere there,

       यधार्थे वदामि।                          I am telling the truth. 

      एवं भवितुं अर्हति।                    This is O.K./alright,

       कदाचित् एवमपि स्थात् ।          It may be like this sometimes. 

       अहं तावदपि न जानामि वा?      Don't I know that much ? 

       तत्र गत्वा किं करोति?                What are you going to do there ? 

        पुनः आगच्छन्तु ।                      Come again,

    

       मम किमपि क्लेशः नास्ति ।        It is no trouble (to me).

एतद् कष्टं न।                            This is not difficult,

        भोः, आनीतवान् वा !                 Have you brought it ? 

        भवतः कृते कः उक्तवान् ?           Who told you this ?

         किञ्चिदनन्तरं आगच्छेत् ।         He/It may come sometime later. 

        प्रायः तथा न स्यात् ।                  By and large, it may not be so.

        चिन्ता मास्तु, श्वः ददातु ।            It is no bother, return it tomorrow.

       अहं पुनः सूचयामि ।                   I will let you know,

       अद्य आसीत् वा!                        Was it today ?

       अवश्यं आगच्छामि।                     Certainly, I will come.

        नागराजः अस्ति वा?                    Is Nagaraj in ?

       किमर्थं तत् एवं अभवत् ?            Why did it happen so ?

       तत्र आसीत् वा!                          Was it there ?       

       किमपि उतक्तवान् वा !                 Did you say anything ?

        कुतः आनीतवान!                      Where did you bring it from ?

       अन्यत् कार्यं किमपि नास्ति ।       Don' have any other work,

       मम वचनं शृणोतु ।                      Please listen to me.  

       एतत् सत्यं किल?                        It is true, isn't it ?

       तद् अहं अपि जानामि ।              I know it myself.

       तावद् आवश्यकं न ।                   It is not needed so badly.

       भवतः का हानिः?                       What loss is it to you ?

       किमर्थं एतावान् विलम्बः ?            Why are you late ? 

       यथेष्टम् अस्ति ।                          Available in plenty. 

       भवतः अभिप्रायः कः?                What do you say about it ? 

                  "       "                          What is your opinion ?

      अस्य किं कारणम् ?                    What is the reason for this ?

      स्वयमेव करोति वा ?                    Do you do it yourself ?

                    

      तत् न रोचते ।                              I don't like it.

      उक्तं एव वदति सः।       He has been repeating the same thing.

      अन्यथा बहु कष्टम् ।      It will be a big botheration if it is not so. 

      किमर्थं पूर्व न उक्तवान् ?              Why didn't you say it earlier?

       स्पष्ट न जानामि ।                        Don't know exactly.

       निश्चयः नास्ति ।                           Not sure.

       कुत्र आसीत् भवान् ?                  Where were you ?

      भीतिः मास्तु ।                             Don't get frightened.

      भयस्य कारणं नास्ति                  Not to fear.

      तदहं बहु इच्छामि ।                     I like that very much.

      कियत् लज्जास्पदम् !                 What a shame!

      सः मम दोषः न ।                        It's not my fault,

      मम तु आक्षेपः नास्ति ।               I have no objection.     

      सः शीघ्रकोपी ।                         He is short tempered,

      तीव्रं मा परिगणयतु।                    Don't take it seriously.

      आगतः एष: वराकः!                 Camped here!

      युक्ते समये आगतवान् ।            You have come at the right time,

       बहु जल्पति भोः                    He talks too much.

      एषा केवलं किंवदन्ती।             It is just gossip.

      किमपि न भवति ।                  Nothing happens.

      एवमेव आगतवान् ।                   Just came to call on you.

       विना कारणं किमर्थे गन्तव्यम् ?   Why go there unnecessarily?

       भवतः वचनं सत्यम् ।                  You are right.

       मम वचनं कः शृणोति!                Who listens to me !          

        तदा तत् न स्फुरितम्।               It didn't flash me then.

        किमर्थे तावती चिन्ता ?             Why so much botheration ?

       भवतः किम् कष्टम् अस्ति ?    Tell me, what your trouble is ?

       छे, एवं न भवितव्यं आसीत् ।  Tsh, it should not have happened.

       अन्यथा न चिन्तयतु।              Don't mistake me.

                      *****************************************

Sanskrit - Conversational Sanskrit /Common formulas

                          

                                              Sanskrit - Conversational Sanskrit 

                                                    शिष्टाचारः Common formulas

हरिः ओम् ।                        Hello

सुप्रभातम्/नमस्ते नमस्कारः।   Good morning /good afternoon/good evening.

शुभरात्रिः ।   Good night.

धन्यवाद।      Thank you,

स्वागतम् ।    Welcome

क्षम्यताम्।         Excuse/pardon me,

चिन्ता मास्तु ।   Don't worry.

कृपया।              Please

पुनः मिलामः ।  Let us meet again.

अस्तु ।              All right/0.K.

श्रीमन् ।            Sir

मान्ये/आर्ये।           Madam.

साधु साधु/समीचीनम् ।  Very good.

            मिलनम् - Meeting

भवतः नाम किम् ?     What is your name ? (masc )

भवत्याः नाम किम् ?   What is your name ? (fem.)

मम नाम..........          My name is..........

एष:सम मित्रं......    This is my friend......

एतेषां विषये श्रुतवान् । I've heard of him,

एषा मम सखी.......   This is my friend........

भवान् किम् (उद्योग) करोति ? }What do you do ?

भवती किम् (उद्योग) करोति ? }

अहं अध्यापकः अस्मि । (पु.)  } I am a teacher   

अहं अध्यापिका अस्मि । (स्त्री). } 

 (fem. masc.)

अधिकारी    Officer    उट्टङ्ककः   Typist

तन्त्रक्षः    Engineer   प्राध्यापकः Professor

लिपिकः   Clerk         न्यायवादी   Lawyer

विक्रयिकः  Salesman उपन्यासकः  Lecturer

 

अहं यन्त्रागारे कार्य करोमि ।   I work in a factory.

कार्यालये          in an office 

महाविद्यालये     in a college

वित्तकोषे          in a bank 

चिकित्सालये     in a hospital 

प्रौढशालायां      in a high school 

यन्त्रागारे           in a factory

भवान् / भवती कस्यां कक्ष्यायां पठति ?

Which class are you in ?

अहं नवमकक्ष्यायां पठामि ।

I am in Std. IX

अहं I/II/III/B.Sc. कक्ष्यायां पठामि ।

I am in I/II/III/B.Sc. Class.

भवतः ग्रामः ?

Where are you from ?

मम ग्रामः.......

I am from...

कुशलं वा ?          }       How are you ?

कथमस्ति भवान् ? }

गृहे सर्वे कुशलिनः वा ?   Are all well at home ?

सर्व कुशलम् ।                All is well.

कः विशेषः ! /का वार्ता ?   What news?

भवता एवं वक्तव्यम् ।       You have to say.

कोऽपि विशेषः ?              Anything special ?

भवान् / भवती कुतः आगच्छति ?

Where are you coming from ?

अहं शालातः }

      गृहतः    }  आगच्छामि  I am coming from

        तः       }

भवान् / भवती कुत्र गच्छति ? Where are you going ?

भवति वा इति पश्यामः ।    Let us see if it can be done.

ज्ञातं वा?                     Understand ?

कथम् आसीत् ?           How was it ?

अङ्गीकृतं किल ?          Agreed ?

कति अपेक्षितानि?        How many do you want ?

अद्य एव वा ?              Is it today ?

इदानीं एव वा ?            Is it going to be now ?

आगन्तव्यं भो।             Please do come.

तदर्थ वा?                   Is it for that ?

तत् किमपि मास्तु ।       Don't want that.

न दृश्यते?                    Can't you see ?

समाप्तं था ?                Is it over ?

कस्मिन् समये ।            At what time ?

तथापि........ ।              Even then

आवश्यक न आसीत् ।    It was not necessary

तिष्ठतु भोः ।                 Be here for some more time,

स्मरति किल ?              Remember, don't you ?

तथा किमपि नास्ति।       No, it is not so,

कथम् अस्ति भवान् ?     How are you ?

न विस्मरतु ।                Don't forget

अन्यच                        Besides....

तदनन्तरम्......              Then.....

तावदेव किल? .....        Is it only so much ?

महान् सन्तोषः ।           Very happy about it.

तत् तथा न।                 It is not so

तस्य कः अर्थः ?            What does it mean ?

आम् भोः                    Yes, dear/sir..

एवमेव                        Just...

       देवालयं    }

अहं  कार्यालयं  }   गच्छामि । I am going to--

        विपणि    }

किं चिराद् दर्शनम् ?           {  What is the matter ?

                                     { You are not seen these days.

भवन्तं कुत्रापि दृष्टवान् ।     I remember to have seen you some where.

भवान् सम्भाषणशिबिरं आगतवान् वा ?

Have you come to the conversation camp ?

तहि कुत्र दृष्टवान् ?              In that case where have I seen you ?

तर्हि तत्रैव दृष्टवान् ।          I must have seen you there in that case.