Monday, July 5, 2021

SANSKRIT CONVERSATION

 हरी:ॐ               -           रामराम  (hello)


नमस्कारः          -           नमस्कार  (hi, hello)


सुप्रभातं             -           सुप्रभात  (good morning)


पुनर्मिलामः        -           फिर मिलेंगे  (see you)


शुभरात्रि:            -           शुभरात्री (good night)


श्रीमान्               -            श्रीमान्   (Mr)


क्षम्यतां              -           क्षमा कीजिये (pardon)


चिन्ता मास्तु      -          चिंता नहीं (don't worry)


धन्यवादाः          -          आभार (thanks)


स्वागतं              -           स्वागत हो (welcome)


उत्तमं                -          उत्तम (nice/great)


आगच्छतु           -          आइये (come)


उपविशतु            -           बैठीये (sit)


अपि कुशलम्      -           (सब) कुशल है ? (everyone fine?)


सर्वं कुशलम्       -            सब कुशल है (everyone fine)


क: विशेष:?        -            क्या विशेष ? (something special)


कथयतु              -            कहिये (tell)


चिरात् आगमनम्     -      बहोत दिनों बाद आये (came after long time)


पुनः आगच्छतु         -      फिर आना (come again)


अस्तु, नमस्कारः      -      ठीक है ,नमस्कार (ok, namaskar)


जानामि भो: !           -      पता है रे ! (i know that !)


मा विस्मरतु             -      भूलना मत  (do not forget)


कथम् अस्ति?          -       कैसे हो ? (how are you)


सर्वथा मास्तु            -       बिलकुल नहीं (nowise)


भवतु                       -       ठीक है (ok)


तथापि..                   -       फिर भी (still)


स्मरति खलु?           -       ध्यान में है ना ? (remember ?)


मौनमेव उचितम्      -       चुप रहनाही ठीक (better to be silent)


यथेष्टम् अस्ति        -       भरपूर है (there is enough)


भीति: मास्तु            -       घबराइए मत (do not panic)


अग्रे गच्छतु             -       आगे जाइए (go ahead)


समाप्तम्                -        समाप्त (end)


तदनन्तरं                -       बाद में (after that/this)


भवान् /भवति कुतः आगच्छति? -         आप कहासे आ रहे हो ? (where are you coming from?)


अहं विद्यालयतः आगच्छामि    -          मैं विद्यालय से आरहा हु (i am coming from school)


भवान् कुत्र गच्छति ?                 -          आप कहा जा रहे हो ?(where are you going)


अहं गृहं गच्छामि                       -          मैं घर जा रहा हु (i am going home)


अध्ययनं कथम् प्रचलति ?         -           पढाई कैसी चल रही है? (how is study going?)


सम्यक् प्रचलति                        -           अच्छी चल रही है (going well)


कार्यं कथम् प्रचलति ?                -           काम कैसे चल रहा है?(how is work going?)


यथापूर्वं                                     -           हमेशा की तरह (same as always)


मुखं क्षालितं किम् ?                   -            मुह धोया क्या? (do yo washed face?)    


मुखं क्षालितं, दुग्धं ददातु            -            मुह धोलिया,दूध देना (washed face, give me milk)


अस्तु, स्विकरोतु                        -            ठीक है, ले (ok, take it)


दुग्धं पीत्वा पठामि                     -            दूध पीकर पढाई करता/करती हु (after taking milk, i will 


                                                               study)

अम्ब! अहं प्रथमं स्नानं करोमि   -             माँ,मैं पहले स्नान करूँगा (mother, i will take bath first)


मास्तु, सः/सा करोतु                   -             नहीं, उसे करने दे (no, let him/her do)


अम्ब! बुभुक्षा भवति                   -             माँ,भूक लगी है (mother, {i am} hungry)


भवतु,स्नानं कृत्वा शीघ्रम् आगच्छतु -        ठीक है,स्नान करके जल्दी आ (ok, come fast after taking

                                                          

भोजनं सिद्धं किं?                        -              भोजन तैयार है क्या ? (is the meal ready?)


विद्यालयस्य विलम्बः भवति     -              पाठशाला को देरी हो रही है (its being late to school)


सिद्धमेव                                     -              तैयार ही है (its ready)


अम्ब! मम युतकं कुत्र ?              -           माँ, मेरा कुर्ता कहा है? (mother,where is my shirt?)


नागदन्ते स्यात्, पश्य                -           खूंटी पर होगा, देख (would be on hanger,see)


अम्ब! अहम् विद्यालयं गच्छामि -          माँ, मैं पाठशाला में जाता हु (mother, I go to school)


समय: अस्ति, अनन्तरं गच्छ      -          समय है, बाद में जा (there is sometime, go later)


न, विलम्ब: अभवत्

१. संज्ञाप्रकरणम्

 

   १. संज्ञाप्रकरणम्  


मुनित्रयं नमस्कृत्य तदुक्तीः परिभाव्य च । 

वैयाकरणसिद्धान्तकौमुदीयं विरच्यते ।।


माहेश्वरसूत्राणि

१ - अ इ उ ण्।

२ - ऋ ऌ क्।

३ - ए ओ ङ्।

४ - ऐ औ च्।

५ - ह य व र ट्।

६ - ल ण्।

७ - ञ म ङ ण न म्।

८ - झ भ ञ्।

९ - घ ढ ध ष्।

१० - ज ब ग ड द श्।

११ - ख फ छ ठ थ च ट त व्।

१२ - क प य्।

१३ - श ष स र्।

१४ - ह ल्।

इति माहेश्वराणि सूत्राण्यणादिसंज्ञार्थानि।। एषामन्त्या इतः।। लणसूत्रेsकारश्च।। हकारादिष्वकार उच्चारणार्थः।।

sanskrit conversation

 

हरी:ॐ               -           रामराम  (hello)


नमस्कारः          -           नमस्कार  (hi, hello)


सुप्रभातं             -           सुप्रभात  (good morning)


पुनर्मिलामः        -           फिर मिलेंगे  (see you)


शुभरात्रि:            -           शुभरात्री (good night)


श्रीमान्               -            श्रीमान्   (Mr)


क्षम्यतां              -           क्षमा कीजिये (pardon)


चिन्ता मास्तु      -          चिंता नहीं (don't worry)


धन्यवादाः          -          आभार (thanks)


स्वागतं              -           स्वागत हो (welcome)


उत्तमं                -          उत्तम (nice/great)


आगच्छतु           -          आइये (come)


उपविशतु            -           बैठीये (sit)


अपि कुशलम्      -           (सब) कुशल है ? (everyone fine?)


सर्वं कुशलम्       -            सब कुशल है (everyone fine)


क: विशेष:?        -            क्या विशेष ? (something special)


कथयतु              -            कहिये (tell)


चिरात् आगमनम्     -      बहोत दिनों बाद आये (came after long time)


पुनः आगच्छतु         -      फिर आना (come again)


अस्तु, नमस्कारः      -      ठीक है ,नमस्कार (ok, namaskar)


जानामि भो: !           -      पता है रे ! (i know that !)


मा विस्मरतु             -      भूलना मत  (do not forget)


कथम् अस्ति?          -       कैसे हो ? (how are you)


सर्वथा मास्तु            -       बिलकुल नहीं (nowise)


भवतु                       -       ठीक है (ok)


तथापि..                   -       फिर भी (still)


स्मरति खलु?           -       ध्यान में है ना ? (remember ?)


मौनमेव उचितम्      -       चुप रहनाही ठीक (better to be silent)


यथेष्टम् अस्ति        -       भरपूर है (there is enough)


भीति: मास्तु            -       घबराइए मत (do not panic)


अग्रे गच्छतु             -       आगे जाइए (go ahead)


समाप्तम्                -        समाप्त (end)


तदनन्तरं                -       बाद में (after that/this)


भवान् /भवति कुतः आगच्छति? -         आप कहासे आ रहे हो ? (where are you coming from?)


अहं विद्यालयतः आगच्छामि    -          मैं विद्यालय से आरहा हु (i am coming from school)


भवान् कुत्र गच्छति ?                 -          आप कहा जा रहे हो ?(where are you going)


अहं गृहं गच्छामि                       -          मैं घर जा रहा हु (i am going home)


अध्ययनं कथम् प्रचलति ?         -           पढाई कैसी चल रही है? (how is study going?)


सम्यक् प्रचलति                        -           अच्छी चल रही है (going well)


कार्यं कथम् प्रचलति ?                -           काम कैसे चल रहा है?(how is work going?)


यथापूर्वं                                     -           हमेशा की तरह (same as always)


मुखं क्षालितं किम् ?                   -            मुह धोया क्या? (do yo washed face?)    


मुखं क्षालितं, दुग्धं ददातु            -            मुह धोलिया,दूध देना (washed face, give me milk)


अस्तु, स्विकरोतु                        -            ठीक है, ले (ok, take it)


दुग्धं पीत्वा पठामि                     -            दूध पीकर पढाई करता/करती हु (after taking milk, i will 


                                                               study)

अम्ब! अहं प्रथमं स्नानं करोमि   -             माँ,मैं पहले स्नान करूँगा (mother, i will take bath first)


मास्तु, सः/सा करोतु                   -             नहीं, उसे करने दे (no, let him/her do)


अम्ब! बुभुक्षा भवति                   -             माँ,भूक लगी है (mother, {i am} hungry)


भवतु,स्नानं कृत्वा शीघ्रम् आगच्छतु -        ठीक है,स्नान करके जल्दी आ (ok, come fast after taking

                                                          

भोजनं सिद्धं किं?                        -              भोजन तैयार है क्या ? (is the meal ready?)


विद्यालयस्य विलम्बः भवति     -              पाठशाला को देरी हो रही है (its being late to school)


सिद्धमेव                                     -              तैयार ही है (its ready)


अम्ब! मम युतकं कुत्र ?              -           माँ, मेरा कुर्ता कहा है? (mother,where is my shirt?)


नागदन्ते स्यात्, पश्य                -           खूंटी पर होगा, देख (would be on hanger,see)


अम्ब! अहम् विद्यालयं गच्छामि -          माँ, मैं पाठशाला में जाता हु (mother, I go to school)


समय: अस्ति, अनन्तरं गच्छ      -          समय है, बाद में जा (there is sometime, go later)


न, विलम्ब: अभवत्

संस्कृत के पर्यायवाची शब्द /Synonyms

 

    संस्कृत के पर्यायवाची शब्द

Synonyms


1. स्वर्गः  -  नाकः, सुरलोकः, देवलोकः, त्रिशालयः

2. देवता  - अमरः, निर्जरः, देवः, तुरः आदित्यः

3. असुरः - दैत्यः, दनुजः, दून्द्रारिः, दानवः, राजतः

4. ब्रह्मा - आत्ममूः, सुरज्येष्ठः, पितामहः, हिरण्यगर्भः

5. विष्णुः - नारायणः, दामोदरः. गोविन्दः, गरुड़ध्वजः

6. कामदेवः - मदनः, मन्मयः, मारः, प्रद्युम्नः, कन्दर्य:

7. लक्ष्मी - पद्मालया, पद्मा, कमला, त्री, हरिप्रिया

8. गरुडः - तार्क्ष्यः, वैनतेयः, खगेश्वरः, नागान्तकः

9. शिवः - शम्भु, पशुपतिः, महेश्वरः, शंकरः, चन्द्रशेखरः

10. पार्वती उमा, कात्यायनी, गौरी, हैमवती. शिवा, भवानी

11. गणेशः - विनायकः, गणाधिपः, एकदन्तः, तम्बोदरः, गजाननः

12. इन्द्रः -  मरुत्वान्, मघवा, पुरन्दरः, वासवः, सुरपतिः

13. नारदः - तुम्बुरू, भरतः, देवलः, देवर्षिः

14. अमृत -  पीयूषम्, सुधा, अमिय

15. अग्निः - वैश्वानरः, वह्निः, धनञ्जयः, जातवेदा, पावकः

16. यमराजः - धर्मराजः, परेतराट्, कृतान्तः, शमनः, कालः

17. वायुः - गन्धवाहः, अनिलः, समीरः, मारुतः, समीरण

18. शीघ्रम्  - त्वरितम्, क्षिप्रम्, द्रुतम्, सत्वर, चपलम्

19.  सतत -  अनारत, अश्रान्त, अविरत, अनवरत

20. कुबेरः - यक्षराट, धनदः, किन्नरेशः, नरवाहनः श्रीदः

21. आकाशः - व्योम, पुस्कर, अम्बर, गगन, अनन्त

22. दिशा - दिक्, ककुप, काष्ठा, आशा, हरित्

23. मेघः - वारिवाहः, बलाहकः, धाराधरः, जलधरः. घनः

24. विद्युत् -  शम्पा, ऐरावती, क्षणप्रभा. तडित्. चञ्चला

25. चन्द्रमा -  हिमांशु, चन्द्रः, विधुः, सुधांशु. मृगाङ्कः, शशधरः

26. चाँदनी -  चन्द्रिका, ज्योत्स्ना, कौमुदी

27. नक्षत्र -  ऋक्षम्, भं, तारा, तारका, उडु

28. सूर्यः - सूरः, आदित्यः, प्रभाकरः, भानु, सविता

29. किरण - रश्मि, करः, उस, घृणि, मरीचि

30. काल - समयः, दिष्टः, अनेहा

31. दिवसः-  घसः, दिनम्, अहन्. वासरः

32. रात्रि-  शर्बरी, निशा, क्षणदा, विभावरी, रजनी

33. पाप-  पङ्कः, पाप्मा, किल्विषः, कल्मषः, अंहस्, दुष्कृतम्

34. पुण्य-  धर्मम्, श्रेयम्, सुकृतम्, वृषः

35. हर्ष - प्रीति, प्रमदः, प्रमोदः, आमोदः, शातम्, सुखम्

36. कल्याण - श्वस्, श्रेयस्, शिव, भद्रं, मङ्गलं, भव्यम्, कुशलं

37. भाग्य - दैवमा, दिष्टम्, भागधेयम्, नियति, विधिम्

38. प्राणी - चेतन, जन्मी, जन्तुः, जन्युः, शरीरी चित्त,

39. मनः - चेत, हृदय, स्वान्त, मानस, मनस्

40. बुद्धिः मनीषा, धी, प्रज्ञा, मति, प्रेक्षा, चेतना

41. संदेह-  विचिकित्सा, संशय, द्वापरः

42. स्वीकारम्-  प्रतिज्ञानम्, नियम, आश्रव, अङ्गीकारः

43. मोक्ष - मुक्ति, कैवल्य, निर्वाण, अपवर्गः

44. काला - रंग कृष्णः, नीलः, असितः, श्यामः, श्यामलः, मेचकः

45. सरस्वती - वाणी, ब्राह्मी, भारती, भाषा, गी, वाक्

46. बोली-  व्याहारः, उक्ति, लपित, भाषित, वचन, वचस्

47. समाचारः-  वार्ता, प्रवृत्ति, वृत्तान्तः, उदन्तः

48. निन्दा - अवर्ण, आक्षेप, निर्वाद, परीवाद, उपक्रोशः

49. शब्द - निनादः ध्वनिः, ध्वानः, रवः, निर्घोषः

50. नृत्य - नटन, नाट्य, लास्य, नर्तन

51. अपमान - अनादरः, परिभव, रीठा, अवमानना, अवज्ञा, अवहेलन

52. लज्जा - मन्दाक्ष, त्रपा, व्रीडा, ही

53. क्रोध-  कोपः, अमर्षः, रोषः, प्रतिधा

54. इच्छा-  काङ्क्षा, स्पृहा, ईहा, वाञ्च्छा, लिप्सा, मनोरथः

55. कपट - व्याज, दम्भ, उपधि, कैतवम्, निकृति

56. खेल-  कौतूहल, कौतुक, कुतुक, कुतूहलम्

57. निद्रा - शयन, स्वाप, स्वप्न, संवेशः

58. स्वभाव - संसिद्धि, प्रकृति, स्वभावः, निसर्गः

59. उत्सव - क्षणः, उद्धर्षः, महः, उद्धवः

60. विवर-  कुहर, शुषिर, बिल, छिद्र, रन्ध्र, वपा

61. साँप-  सर्पः, भुजंगः, अहिः, विषधरः, चक्री, व्याल

62. नरक - नारकः, निरयः, दुर्गति

63. समुद्र-  सिंधु, पारावारः, रत्नाकरः, सागरः

64. पानी - वारि, सलिल, जलम्, पय, जीवन, उदक, तोय

65. मछली - झष, मीन, मत्स्य, अंडज, विसार, शकुली

66. नदी - तटिनी, शैवालिनी, निम्नगा, आपगा, सरिता

67. गंगा -  विष्णुपदी, जह्नतनया, भागीरथी, त्रिपथगा

68. यमुना - कालिन्दी, सूर्यतनया, शमनस्वसा

69. नर्मदा - रेवा, सोमोद्भवा, मेकलकन्यका

70. कमल - राजीव, पुष्कर, सरसीरुह, अरविन्द, जलज





Smiley padani

 

Smiley padani

😭 रोदति 

😨 बिभेति

🤡विदूषकः

😺मार्जारः / बिडालः

🦷दन्तः

🖐अङ्गुल्यः

☝अङ्गुली

🦶पादः

👣पादौ

👦 बालकः

👱‍♀बालिका

👮‍♀महिला आरक्षकः

👮आरक्षकः

👩‍⚕वैद्या

👨‍⚕वैद्यः

👩‍🍳पाचिका 

👨‍🍳पाचकः

👩‍🎓छात्रा

👨‍🎓छात्रः

👩‍🏫 अध्यापिका 

👨‍🏫अध्यापकः 

👩‍💻‍सङ्गणक-अभियन्त्री

👨‍💻सङ्गणक-अभियन्ता

👩‍💼प्रबन्धिका

👨‍💼प्रबन्धकः

👸राज्ञी

🤴नृपः

💃नृत्यति

🧥उष्णवस्त्रम्

🧢टोपिका

👜👛 स्यूतः महिलानां कृते

 १. *किम्*

भवान् अध्ययनं करोति किम्

भवती अध्यापिका किम्

तत् व्यजनं किम् 

एषः दण्डदीपः किम् 

भवान् अर्चकः किम् 

भवती गायिका किम् 

सः दुष्टः किम्

एषा जलकूपी किम्


२. *कुत्र*


महोदयः कुत्र पाठयति।

अम्बा कुत्र गच्छति।

मन्दिरं कुत्र अस्ति। 

उद्यानं कुत्र अस्ति।

भजनं कुत्र भवति।

रामः कुत्र अस्ति।

मम सखी कुत्र पाठयति।

भवतः जन्मस्थानं कुत्र अस्ति।


३.  *कति*


ग्रामे कति विद्यालयाः सन्ति।

ग्रामे कति जनाः सन्ति।

नगरे कति वाटिकाः सन्ति।

भवत्याः पार्श्वे कति वस्त्राणि सन्ति।

देशे कति सैनिकाः सन्ति।

भवति परिक्षायां कति संख्यां प्राप्तवती।

भवान् कति वाक्यानि जानाति।

भवान् कति भाषाः जानाति।


४.  *कदा*


अहं कदा विद्यालयं गच्छामि।

भवान् कदा उत्तिष्ठति।

शिक्षकः कदा विद्यालयं गच्छति।

अहं कदा पठामि।

आपणः कदा उदघटति।

दूरर्दशने कदा रामायणं आगच्छति।

सूर्यउदायः कदा भवति।



५.  *कुतः*


पिता धनं कुतः आनयति।

वायुः कुतः आगच्छति।

अम्बा जलं कुतः आनयति।

कृष्णः कुतः आगच्छति।

ध्वनिः कुतः आगच्छति।

प्रकाशः कुतः आगच्छति।

गंगा नदी कुतः प्रवहति।


६.  *कथम्*


भवतः पठनं कथं चलति।

सा कथम् अस्ति।

तस्याः पिता कथम् अस्ति।

गायिका कथं गीतं गायति।

सा कथं नृत्यं करोति।

महोदयः कथं पाठयति।


७. *किमर्थम्*



भवान् किमर्थं न पठति।

भवति किमर्थम् आगतवती।

एषा किमर्थम् आपणं गच्छति।

सः किमर्थं दुष्टतां करोति।

शिशुः किमर्थं रोदिति।

रामः किमर्थं वनं गच्छति।

कौसल्या किमर्थं रोदिति।

केकैयि किमर्थं रामं वनं प्रेषयति।

Nama pada

 


🚲 द्विचक्रिका -  ।

💿 सान्द्रमुद्रिका ।
🕯️ सिक्थवर्तिका ।
⛓️ श्रृङ्खला।
🧰 पेटिका ।
🔫 भुसुण्डिका ।
🔪 छुरिका ।
📒 सञ्चिका ।
📙 टिप्पणीपुस्तिका ।
🔑 कुञ्चिका ।
📏 मापिका ।
🔔 घण्टिका ।
🧱 इष्टिका ।
🚬 धूम्रदण्डिका
 📿 माला ।
👃 नासिका ।
👅 जिह्वा ।
👋 चपेटिका ।
🛶 नौका ।
🗽 प्रतिमा ।

🧍‍♀️बालिका ।
👩‍⚕️चिकित्सिका ।
👩‍🍳 पाचिका ।
👩‍🏫 शिक्षिका ।
👩‍🎤 गायिका ।
👩‍🔬 वैज्ञानिका ।
👩‍💼 निर्देशिका ।
👩‍🎨 लेखिका ।
🦸‍♀️ नायिका ।
🧙‍♀️ सेविका ।
👩‍⚕️ उपचारिका ।
💃 नृत्याङ्गना ।

🧶 उर्णिका ।
🥻 शाटिका ।
👡 पादरक्षा ।

🐦 चटका ।
🦇 जतुका ।
🦗 मक्षिका ।
🐝 मधुमक्षिका ।
🐜 पिपीलिका ।
🕷️ लूता ।
🦎 गृहगोधिका ।
🐐 अजा ।
🐀 मूषिका ।
🌿 लता ।

🥦 गोजिह्वा ।
🍓 लीचिका
🌶️ मरीचिका ।
🍔 शाकरोटिका ।
🍞 शुष्करोटिका ।
🍬 मिष्टगुलिका ।

Sanskrit Names of Medicinal Plants (herbs)

      Sanskrit Names of  Medicinal Plants (herbs) English Name         Sanskrit Name 1. Aconite     Vatsanaabha 2. Adlay / Jobs tears       ...